Podział majątku po rozwodzie (nierówne udziały, zwrot nakładów i wydatków)

Kategoria: Sprawy rodzinne

 PODZIAŁ MAJĄTKU (NIERÓWNE UDZIAŁY)

 

          Co do zasady po uzyskaniu prawomocnego wyroku rozwodowego zachodzi konieczność dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Jest to naturalna konsekwencja rozpadu pożycia małżeńskiego. Można pokusić się o stwierdzenie, że w przypadku konfliktu między małżonkami im większy majątek tym większe problemy w jego podziale.

 

          Zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

 

Ustalenie nierównych udziałów zostało więc uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek:

  1. istnienie „ważnych powodów”, oraz
  2. różnego stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego.

 

          Brak klarownej definicji „ważnych powodów” rekompensuje utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, które przez „ważne powody” rozumie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek się nie przyczynił. Przy ocenie istnienia ważnych powodów należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli.

 

          Problemy interpretacyjne powstają również przy określeniu stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego. Jednakże należy się zgodzić z poglądem wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego (z dnia 23 września 1997 r. I CKN 530/97), że przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego na ogół rozumie się całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb, a więc nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez każde z nich, lecz także i to, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich lekkomyślnie. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

 

ZWROT NAKŁADÓW I WYDATKÓW

 

          Oprócz kwestii ustalenia nierównych udziałów każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może również żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, o ile nie zostały zużyte w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Pojęcie nakładów i wydatków nie zostało zdefiniowane w kodeksie, w związku z czym należy się odwołać do poglądów wyrażonych w doktrynie oraz judykaturze.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 września 2004 r., III CZP 46/04, definiując pojęcie nakładów i wydatków stwierdził, że obejmują one wszystkie przysporzenia na rzecz jednej masy majątkowej, dokonane z uszczerbkiem dla drugiej masy majątkowej. Podstawą przysporzenia może być czynność faktyczna, jak i jakiekolwiek inne zdarzenie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r., II CSK 203/08).

Łukasz Pasieka
23-03-2016
0 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *